चिकू फळांना योग्य दर मिळण्यासाठी योग्य आकार व गुणवत्ता वाढण्याची गरज आहे. या दृष्टीने चिकू बागेत एकात्मिक पद्धतीने खत व्यवस्थापन करावे. वेळेवर कीड,रोग नियंत्रणासाठी उपाय योजना करावी.
बागेत जमिनीवर पडलेली रोगट फळे तसेच सडलेली व किडलेली फळे वेचून शेताच्या बाहेर जाळून नष्ट करावीत. पावसाळ्यानंतर जमिनीची वरचेवर हलकी उखळणी करावी.
पाण्याचा निचरा
- बागेत जमिनीतील पाण्याचा निचरा होऊन मुळ्यांना हवा मिळणे आवश्यक आहे. याकरिता झाडांच्या दोन ओळी मध्ये जमिनीच्या उतारानुसार चर काढावा. झाडाच्या खोडाजवळ मातीची भर द्यावी.
- निचरा झालेले पाणी शेताच्या बाहेर जाईल अशी व्यवस्था करावी
बागेचे पुनरुज्जीवन आणि शास्त्रीय पद्धतीने छाटणी
- २५ ते ३० वर्षापूर्वीच्या जुन्या बागांची शास्त्रीय पद्धतीने छाटणी करावी. जुन्या, अनुत्पादित फांद्या काढून टाकाव्यात.
- जमिनीपासून ३० फूट उंचावर मध्य शेंडा कापून टाकावा. सूर्यप्रकाश जमिनीवर पोहोचेल याप्रमाणे तज्ञांच्या मार्गदर्शनाने छाटणी करावी.
हिरवळीच्या खतांचा वापर
- दोन झाडांच्या मधल्या जागेत उडीद, मूग, ताग, धैंच्या यांपैकी एका हिरवळीच्या पिकाची लागवड करून ते जमिनीत गाडावे अथवा या पिकाच्या खोडाजवळ आच्छादन करावे.\
कुजलेले शेणखत, कंपोस्ट खत, पेंडीचा वापर
- चांगले कुजलेले शेणखत ट्रायकोडर्माचा वापर करून झाडाच्या आळ्यामध्ये ५० ते १०० किलो प्रती झाड या प्रमाणात मिसळावे.
- सोबत निंबोळी पेंड, मोहाची पेंड किंवा एरंडी पेंड यांपैकी एक ५ किलो प्रती झाड शेणखतासोबत द्यावे. ही खते वर्षातून दोन वेळा अर्धी अर्धी मात्रा करून द्यावीत.
माती व पाणी परीक्षण
- बागेतील माती व पाणी परीक्षण करून घ्यावे.
- जमिनीचा सामू व अन्नद्रव्यांच्या उपलब्धतेनुसार खतांचे योग्य नियोजन करावे.
रासायनिक खते आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये
- प्रती झाड १००० ग्रॅम नत्र : ५०० ग्रॅम स्फुरद : ५०० ग्रॅम पालाश या प्रमाणात मुख्य खते वर्षातून तीन वेळा जून, ऑक्टोबर व फेब्रुवारी महिन्यात २५, २५ व ५० टक्के विभागून द्यावीत.
- यासोबत माती परीक्षण करून गरजे प्रमाणे सूक्ष्म अन्नद्रव्ये वरील खतासोबत मिश्रण करून द्यावीत.
भात पेंढ्याचे आच्छादन
- भाताच्या पेंढ्यामध्ये सिलिकॉन हा घटक असतो. खोडाभोवती आळ्यामध्ये भात पेंढा पसरवून त्यावर माती टाकावी म्हणजे पेंढा लवकर कुजून त्याचे खत झाडाला मिळते.
- आळ्यामध्ये भरपूर प्रमाणात नैसर्गिकरित्या गांडूळे तयार होतात. ही गांडूळे जमीन भुसभुशीत करून मुळांना हवा मिळवून देतात तसेच गांडूळखत उपलब्ध करून देण्याचे काम करतात.
जिवाणू खताचा वापर
- पी.एस.बी. जिवाणू २ लिटर प्रती एकर या प्रमाणात २०० किलो कुजलेल्या शेणखतात किंवा गांडूळ खतामध्ये आठ दिवस ओले करून सावलीत ठेवावे.
- प्रती झाड ५ किलो जिवाणू संवर्धित कंपोस्ट खत झाडाच्या आळ्यात मिसळावे.
ट्रायकोडर्मा, स्युडोमोनास फ्लूरॉन्सिसचा वापर
- ट्रायकोडर्मा २ किलो व सुडोमोनास १ किलो प्रती एकर या प्रमाणात वरील प्रमाणे २०० किलो कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खतात आठ दिवस वेगवेगळे ओले करून ठेवावे.
- प्रती झाड ५ किलो ट्रायकोडर्मा व स्युडोमोनास संवर्धित खत जमीन ओली असताना सर्वत्र बागेत जमिनीवर मिसळावे. हे वर्षातून तीन वेळा करावे. जूनचा पहिला आठवडा, सप्टेंबर व डिसेंबर महिन्यात म्हणजे जमिनीतील सुप्तावस्थेतील रोगकारक बुरशीचा नाश होईल.
बागेचे व्यवस्थापन
- बोर्डो मिश्रण १ टक्के या प्रमाणात दोन फवारण्या कराव्यात. पहिली फवारणी जून व दुसरी फवारणी जुलै महिन्यात करावी.
- तिसऱ्या फवारणीकरिता मेटॅलॅक्झिल व मॅन्कोझेब हे संयुक्त बुरशीनाशक किंवा फोसेटील ए एल २ ग्रॅम प्रती लिटर पाणी यांपैकी एका बुरशीनाशकाची फवारणी खोड, फांद्या व संपूर्ण झाडावर करावी.
- फवारणी मध्ये १ मिली प्रती लिटर स्टिकरचा वापर करावा.
- प्रकाश सापळ्याचा वापर
- चिकू बी खाणारी अळी , कळी पोखरणारी अळी व इतर निशाचर वर्गातील किडींच्या व्यवस्थापनासाठी एकरी एक प्रकाश सापळा शेतात लावावा.
- संध्याकाळी ७ ते ९.३० या वेळेतच सापळ्यातील दिवा चालू ठेवावा.
बी पोखरणाऱ्या अळीचे नियंत्रण
- प्रोफेनोफॉस १.५ मिली किंवा इंडोक्झाकार्ब ०.५ मिली किंवा नोव्हाल्युरॉन ०.५ मिली किंवा डेल्टामेथ्रिन १ मिली प्रती लिटर पाण्यात मिसळून तीन फवारण्या ऑक्टोबर, नोव्हेंबर व डिसेंबर महिन्यात कराव्यात.
टीप- वरील सर्व कीटकनाशकांसाठी अॅग्रेस्को शिफारशी आहेत.
संपर्क - प्रा. उत्तम सहाणे, ७०२८९००२८९
(पीक संरक्षण तज्ज्ञ, कृषि विज्ञान केंद्र, कोसबाड हिल, ता. डहाणू, जि. पालघर)
चिकू फळांना योग्य दर मिळण्यासाठी योग्य आकार व गुणवत्ता वाढण्याची गरज आहे. या दृष्टीने चिकू बागेत एकात्मिक पद्धतीने खत व्यवस्थापन करावे. वेळेवर कीड,रोग नियंत्रणासाठी उपाय योजना करावी.
बागेत जमिनीवर पडलेली रोगट फळे तसेच सडलेली व किडलेली फळे वेचून शेताच्या बाहेर जाळून नष्ट करावीत. पावसाळ्यानंतर जमिनीची वरचेवर हलकी उखळणी करावी.
पाण्याचा निचरा
- बागेत जमिनीतील पाण्याचा निचरा होऊन मुळ्यांना हवा मिळणे आवश्यक आहे. याकरिता झाडांच्या दोन ओळी मध्ये जमिनीच्या उतारानुसार चर काढावा. झाडाच्या खोडाजवळ मातीची भर द्यावी.
- निचरा झालेले पाणी शेताच्या बाहेर जाईल अशी व्यवस्था करावी
बागेचे पुनरुज्जीवन आणि शास्त्रीय पद्धतीने छाटणी
- २५ ते ३० वर्षापूर्वीच्या जुन्या बागांची शास्त्रीय पद्धतीने छाटणी करावी. जुन्या, अनुत्पादित फांद्या काढून टाकाव्यात.
- जमिनीपासून ३० फूट उंचावर मध्य शेंडा कापून टाकावा. सूर्यप्रकाश जमिनीवर पोहोचेल याप्रमाणे तज्ञांच्या मार्गदर्शनाने छाटणी करावी.
हिरवळीच्या खतांचा वापर
- दोन झाडांच्या मधल्या जागेत उडीद, मूग, ताग, धैंच्या यांपैकी एका हिरवळीच्या पिकाची लागवड करून ते जमिनीत गाडावे अथवा या पिकाच्या खोडाजवळ आच्छादन करावे.\
कुजलेले शेणखत, कंपोस्ट खत, पेंडीचा वापर
- चांगले कुजलेले शेणखत ट्रायकोडर्माचा वापर करून झाडाच्या आळ्यामध्ये ५० ते १०० किलो प्रती झाड या प्रमाणात मिसळावे.
- सोबत निंबोळी पेंड, मोहाची पेंड किंवा एरंडी पेंड यांपैकी एक ५ किलो प्रती झाड शेणखतासोबत द्यावे. ही खते वर्षातून दोन वेळा अर्धी अर्धी मात्रा करून द्यावीत.
माती व पाणी परीक्षण
- बागेतील माती व पाणी परीक्षण करून घ्यावे.
- जमिनीचा सामू व अन्नद्रव्यांच्या उपलब्धतेनुसार खतांचे योग्य नियोजन करावे.
रासायनिक खते आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये
- प्रती झाड १००० ग्रॅम नत्र : ५०० ग्रॅम स्फुरद : ५०० ग्रॅम पालाश या प्रमाणात मुख्य खते वर्षातून तीन वेळा जून, ऑक्टोबर व फेब्रुवारी महिन्यात २५, २५ व ५० टक्के विभागून द्यावीत.
- यासोबत माती परीक्षण करून गरजे प्रमाणे सूक्ष्म अन्नद्रव्ये वरील खतासोबत मिश्रण करून द्यावीत.
भात पेंढ्याचे आच्छादन
- भाताच्या पेंढ्यामध्ये सिलिकॉन हा घटक असतो. खोडाभोवती आळ्यामध्ये भात पेंढा पसरवून त्यावर माती टाकावी म्हणजे पेंढा लवकर कुजून त्याचे खत झाडाला मिळते.
- आळ्यामध्ये भरपूर प्रमाणात नैसर्गिकरित्या गांडूळे तयार होतात. ही गांडूळे जमीन भुसभुशीत करून मुळांना हवा मिळवून देतात तसेच गांडूळखत उपलब्ध करून देण्याचे काम करतात.
जिवाणू खताचा वापर
- पी.एस.बी. जिवाणू २ लिटर प्रती एकर या प्रमाणात २०० किलो कुजलेल्या शेणखतात किंवा गांडूळ खतामध्ये आठ दिवस ओले करून सावलीत ठेवावे.
- प्रती झाड ५ किलो जिवाणू संवर्धित कंपोस्ट खत झाडाच्या आळ्यात मिसळावे.
ट्रायकोडर्मा, स्युडोमोनास फ्लूरॉन्सिसचा वापर
- ट्रायकोडर्मा २ किलो व सुडोमोनास १ किलो प्रती एकर या प्रमाणात वरील प्रमाणे २०० किलो कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खतात आठ दिवस वेगवेगळे ओले करून ठेवावे.
- प्रती झाड ५ किलो ट्रायकोडर्मा व स्युडोमोनास संवर्धित खत जमीन ओली असताना सर्वत्र बागेत जमिनीवर मिसळावे. हे वर्षातून तीन वेळा करावे. जूनचा पहिला आठवडा, सप्टेंबर व डिसेंबर महिन्यात म्हणजे जमिनीतील सुप्तावस्थेतील रोगकारक बुरशीचा नाश होईल.
बागेचे व्यवस्थापन
- बोर्डो मिश्रण १ टक्के या प्रमाणात दोन फवारण्या कराव्यात. पहिली फवारणी जून व दुसरी फवारणी जुलै महिन्यात करावी.
- तिसऱ्या फवारणीकरिता मेटॅलॅक्झिल व मॅन्कोझेब हे संयुक्त बुरशीनाशक किंवा फोसेटील ए एल २ ग्रॅम प्रती लिटर पाणी यांपैकी एका बुरशीनाशकाची फवारणी खोड, फांद्या व संपूर्ण झाडावर करावी.
- फवारणी मध्ये १ मिली प्रती लिटर स्टिकरचा वापर करावा.
- प्रकाश सापळ्याचा वापर
- चिकू बी खाणारी अळी , कळी पोखरणारी अळी व इतर निशाचर वर्गातील किडींच्या व्यवस्थापनासाठी एकरी एक प्रकाश सापळा शेतात लावावा.
- संध्याकाळी ७ ते ९.३० या वेळेतच सापळ्यातील दिवा चालू ठेवावा.
बी पोखरणाऱ्या अळीचे नियंत्रण
- प्रोफेनोफॉस १.५ मिली किंवा इंडोक्झाकार्ब ०.५ मिली किंवा नोव्हाल्युरॉन ०.५ मिली किंवा डेल्टामेथ्रिन १ मिली प्रती लिटर पाण्यात मिसळून तीन फवारण्या ऑक्टोबर, नोव्हेंबर व डिसेंबर महिन्यात कराव्यात.
टीप- वरील सर्व कीटकनाशकांसाठी अॅग्रेस्को शिफारशी आहेत.
संपर्क - प्रा. उत्तम सहाणे, ७०२८९००२८९
(पीक संरक्षण तज्ज्ञ, कृषि विज्ञान केंद्र, कोसबाड हिल, ता. डहाणू, जि. पालघर)
0 comments:
Post a Comment