परसबागेमध्ये वनराजा कोंबडीपालन

मुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त पद्धतीने कुक्कुटपालन करता येते.  व्यावसायिक दृष्टिकोन ठेवून देशी किंवा गावरान कोंबड्यांचे संवर्धन, व्यवस्थापन केल्यास चांगला पूरक उद्योग तयार होतो.

 वैशिष्टे 

•  वनराजा कोंबड्यांची शारीरिक वैशिष्ट्ये म्हणजे बहुरंगी पिसारा, कानात पाळी व तुरा लाल, पाय पिवळसर असतात.
• उत्तम रोगप्रतिकारक शक्ती आहे. कुठल्याही वातावरणात तग धरू शकणारी, जास्तीत जास्त परसातील उपलब्ध असलेल्या खाद्यावर आपली गुजराण करणारी, त्यामुळे कमीत कमी खर्चात संगोपन करता येणारी जात.
• कोंबडी वर्षाकाठी १६० ते १८० अंडी देते. अंडी मोठ्या आकाराची व जास्त वजनाची तपकिरी रंगाची असतात. 
• पूर्ण वाढ झालेल्या नर पक्षाचे वजन २ ते ३ किलो व मादीचे वजन २ ते २.५ किलोपर्यंत असते.  अंडी व चवदार मांस यामुळे बाजारात चांगला दर मिळतो. 

व्यवस्थापन

• योग्य प्रकारे व्यवस्थापन व संगोपन यामुळे कोंबडीची मरतूक होण्याचे प्रमाण कमी होते. तसेच मांस व अंडी उत्पादनात वाढ होते. 
• पिल्ले शेडवर येण्याच्या एक आठवड्यापूर्वी पूर्ण तयार करावी. शेडची स्वच्छता करावी. जंतुनाशकाची फवारणी करावी.
• निर्जंतुकीकरण केल्यानंतर शेडमध्ये  भाताचे तूस २-३ इंच जाडीचे पसरावे. 
• पिल्लांना पहिले चार दिवस पाण्यातून जीवनसत्त्वे आणि प्रतिजैविके द्यावीत. 
•  चार आठवडे वयाच्या कोंबड्या परसात किंवा मोकळ्या जागेत सोडाव्यात. त्यांचे खाद्य, पाण्याची सोय करावी.
• सुरुवातीच्या काळात कोंबड्यांना संध्याकाळी आसऱ्यासाठी पिंजऱ्यापर्यंत येण्याची सवय लावावी.पिंजऱ्यामध्ये आवश्यक इतका प्रकाश, निरोगी हवा उपलब्ध असावी. 
• कोंबड्यांना वेळोवेळी जंतनाशक औषध पाण्यातून द्यावे.
• खाद्य व पिण्याच्या पाण्याचे भांडे वेळोवेळी जंतुनाशकाने धुऊन घ्यावे.

कोंबड्यांचा आहार

• खाद्य बनविताना स्थानिक धान्यांचा वापर करावा. (उदा. बाजरी, ज्वारी, गहू कोंडा, मका, तांदूळ कोंडा, सूर्यफूल व शेंगदाणा पेंड, क्षार मिश्रणे, शिंपला पूड).
• परसबागेत कोंबड्यांना खाद्यासाठी निरुपयोगी धान्य, गवत, कीटक, गवत बिया उपयोगी ठरतात. 
• अंड्यावरील कोंबड्यांना खाद्यामध्ये कॅल्शिअम, क्षार यांचे मिश्रण करून देणे आवश्यक आहे. गरजेनुसार शिंपला पूड खाद्यात मिसळून द्यावी. याच्या कमतरतेमुळे कोंबड्या पातळ कवचाची अंडी देतात. 
•  मांस उत्पादनासाठी वाढविले जाणाऱ्या कोंबड्यांना ब्रॉयलर स्ट्रार्टर मॅश व नंतर फिनीशर मॅश द्यावे.
• अंडी उत्पादनासाठी वाढविले जाणाऱ्या कोंबड्यांना चीक मॅश, ग्रोवर मॅश खाद्य द्यावे.
• शिफारशीनुसार लसीकरण करावे.

अंड्यातील घटक

• अंडी शरीरासाठी अधिक ऊर्जा देणारा घटक आहे. 
• अंड्याच्या बलकापासून जीवनसत्त्वे, क्षार, लोह इ. घटक मिळतात.   
•  अंड्याच्या बलकातील कोलीन हा घटक बौद्धिक विकासास उपयुक्त ठरतो. 
• अंड्यातील बलक डोळे निरोगी राखण्याबरोबर स्नायूची झीज रोखण्यास उपयुक्त आहे. 
• अंड्यापासून हाडाची मजबुती, तजेलदार त्वचा, शरीराची वाढ, निरोगी डोळे, चेतापेशींना संरक्षण मिळते. 
•  अंड्यातून फॉस्फेट, लोह, कॅल्शिअम, सोडिअम, पोटॅशिअम, मॅग्नेशिअम इ. पोषण मूल्ये मिळतात. उकडलेले अंडे लवकर पचते.

चिकनचे महत्त्व

• चिकन मधून भरपूर प्रमाणात प्रथिने मिळतात. मांसपेशी वाढवण्यासाठी मदत होते. यामध्ये जस्त असते. त्यामुळे भूक वाढीसाठी मदत होते. यामध्ये खूप प्रमाणात अमायनो अॅसिड असल्यामुळे लहान मुलांची उंची वाढीसाठी मदत होते.
• फॉस्फरस व कॅल्शिअम असते त्यामुळे हाडे मजबूत होण्यासाठी मदत होते. 
• रोगप्रतिकार शक्ती वाढविण्यासाठी मांसामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारची खनिजे असतात.

 - दिपरत्न सूर्यवंशी, ९४२१६९४९६४
(अखिल भारतीय समन्वयीत कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्प,वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी)

News Item ID: 

820-news_story-1597660798-998

Mobile Device Headline: 

परसबागेमध्ये वनराजा कोंबडीपालन

Appearance Status Tags: 

Section News

Site Section Tags: 

कृषिपूरक

Mobile Body: 

मुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त पद्धतीने कुक्कुटपालन करता येते.  व्यावसायिक दृष्टिकोन ठेवून देशी किंवा गावरान कोंबड्यांचे संवर्धन, व्यवस्थापन केल्यास चांगला पूरक उद्योग तयार होतो.

 वैशिष्टे 

•  वनराजा कोंबड्यांची शारीरिक वैशिष्ट्ये म्हणजे बहुरंगी पिसारा, कानात पाळी व तुरा लाल, पाय पिवळसर असतात.
• उत्तम रोगप्रतिकारक शक्ती आहे. कुठल्याही वातावरणात तग धरू शकणारी, जास्तीत जास्त परसातील उपलब्ध असलेल्या खाद्यावर आपली गुजराण करणारी, त्यामुळे कमीत कमी खर्चात संगोपन करता येणारी जात.
• कोंबडी वर्षाकाठी १६० ते १८० अंडी देते. अंडी मोठ्या आकाराची व जास्त वजनाची तपकिरी रंगाची असतात. 
• पूर्ण वाढ झालेल्या नर पक्षाचे वजन २ ते ३ किलो व मादीचे वजन २ ते २.५ किलोपर्यंत असते.  अंडी व चवदार मांस यामुळे बाजारात चांगला दर मिळतो. 

व्यवस्थापन

• योग्य प्रकारे व्यवस्थापन व संगोपन यामुळे कोंबडीची मरतूक होण्याचे प्रमाण कमी होते. तसेच मांस व अंडी उत्पादनात वाढ होते. 
• पिल्ले शेडवर येण्याच्या एक आठवड्यापूर्वी पूर्ण तयार करावी. शेडची स्वच्छता करावी. जंतुनाशकाची फवारणी करावी.
• निर्जंतुकीकरण केल्यानंतर शेडमध्ये  भाताचे तूस २-३ इंच जाडीचे पसरावे. 
• पिल्लांना पहिले चार दिवस पाण्यातून जीवनसत्त्वे आणि प्रतिजैविके द्यावीत. 
•  चार आठवडे वयाच्या कोंबड्या परसात किंवा मोकळ्या जागेत सोडाव्यात. त्यांचे खाद्य, पाण्याची सोय करावी.
• सुरुवातीच्या काळात कोंबड्यांना संध्याकाळी आसऱ्यासाठी पिंजऱ्यापर्यंत येण्याची सवय लावावी.पिंजऱ्यामध्ये आवश्यक इतका प्रकाश, निरोगी हवा उपलब्ध असावी. 
• कोंबड्यांना वेळोवेळी जंतनाशक औषध पाण्यातून द्यावे.
• खाद्य व पिण्याच्या पाण्याचे भांडे वेळोवेळी जंतुनाशकाने धुऊन घ्यावे.

कोंबड्यांचा आहार

• खाद्य बनविताना स्थानिक धान्यांचा वापर करावा. (उदा. बाजरी, ज्वारी, गहू कोंडा, मका, तांदूळ कोंडा, सूर्यफूल व शेंगदाणा पेंड, क्षार मिश्रणे, शिंपला पूड).
• परसबागेत कोंबड्यांना खाद्यासाठी निरुपयोगी धान्य, गवत, कीटक, गवत बिया उपयोगी ठरतात. 
• अंड्यावरील कोंबड्यांना खाद्यामध्ये कॅल्शिअम, क्षार यांचे मिश्रण करून देणे आवश्यक आहे. गरजेनुसार शिंपला पूड खाद्यात मिसळून द्यावी. याच्या कमतरतेमुळे कोंबड्या पातळ कवचाची अंडी देतात. 
•  मांस उत्पादनासाठी वाढविले जाणाऱ्या कोंबड्यांना ब्रॉयलर स्ट्रार्टर मॅश व नंतर फिनीशर मॅश द्यावे.
• अंडी उत्पादनासाठी वाढविले जाणाऱ्या कोंबड्यांना चीक मॅश, ग्रोवर मॅश खाद्य द्यावे.
• शिफारशीनुसार लसीकरण करावे.

अंड्यातील घटक

• अंडी शरीरासाठी अधिक ऊर्जा देणारा घटक आहे. 
• अंड्याच्या बलकापासून जीवनसत्त्वे, क्षार, लोह इ. घटक मिळतात.   
•  अंड्याच्या बलकातील कोलीन हा घटक बौद्धिक विकासास उपयुक्त ठरतो. 
• अंड्यातील बलक डोळे निरोगी राखण्याबरोबर स्नायूची झीज रोखण्यास उपयुक्त आहे. 
• अंड्यापासून हाडाची मजबुती, तजेलदार त्वचा, शरीराची वाढ, निरोगी डोळे, चेतापेशींना संरक्षण मिळते. 
•  अंड्यातून फॉस्फेट, लोह, कॅल्शिअम, सोडिअम, पोटॅशिअम, मॅग्नेशिअम इ. पोषण मूल्ये मिळतात. उकडलेले अंडे लवकर पचते.

चिकनचे महत्त्व

• चिकन मधून भरपूर प्रमाणात प्रथिने मिळतात. मांसपेशी वाढवण्यासाठी मदत होते. यामध्ये जस्त असते. त्यामुळे भूक वाढीसाठी मदत होते. यामध्ये खूप प्रमाणात अमायनो अॅसिड असल्यामुळे लहान मुलांची उंची वाढीसाठी मदत होते.
• फॉस्फरस व कॅल्शिअम असते त्यामुळे हाडे मजबूत होण्यासाठी मदत होते. 
• रोगप्रतिकार शक्ती वाढविण्यासाठी मांसामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारची खनिजे असतात.

 - दिपरत्न सूर्यवंशी, ९४२१६९४९६४
(अखिल भारतीय समन्वयीत कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्प,वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी)

English Headline: 

Agriculture Agricultural News Marathi article regarding poultry management

Author Type: 

External Author

दिपरत्न सूर्यवंशी, श्रीमती सारिका नारळे

कोंबडी लसीकरण

Search Functional Tags: 

कोंबडी, लसीकरण

Twitter Publish: 

Meta Keyword: 

Marathi article regarding poultry management

Meta Description: 

Marathi article regarding poultry management मुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त पद्धतीने कुक्कुटपालन करता येते.  व्यावसायिक दृष्टिकोन ठेवून देशी किंवा गावरान कोंबड्यांचे संवर्धन, व्यवस्थापन केल्यास चांगला पूरक उद्योग तयार होतो.